De luisterruimte

Droomwens in vervulling :

Welke audiofiel droomt er niet van om ooit eens een eigen luister-ruimte hebben. Ik behoor zeker tot deze categorie en na jaren van dromen dat ik ooit nog eens die kans zou krijgen, was het dan eindelijk zover in 2006 toen we een huis kochten met een ruime zolder. Voor mij is er niets heerlijker dan lekker freaken met muziek en audio apparatuur en ongestoord muziek kunnen luisteren. Al deze dingen horen bij mijn hobby en maakt het juist zo leuk voor mezelf. Het is heerlijk om in een eigen ruimte te doen en te laten wat jezelf wilt en geen rekening hoeft te houden met vrouwlief, dus het kwakkeloos neerzetten van de apparatuur en het inrichten van deze ruimte naar eigen hartelust kan iets heel prettigs hebben. De ruimte zo benutten dat om de audioset de inrichting wordt gebouwd en niet andersom. Dus toen eenmaal het zover was, was ik zo blij als een klein kind en met een hoop goede zin werd de audioset opgesteld en de juiste plek voor de audioset opgezocht. De bedoeling was dan ook om eerst de goede plek te zoeken, voordat er verder werd gegaan met het definitief inrichten van de ruimte zelf, dus de plekken van waar de diversen kasten zouden komen te staan. Helaas bleek al snel dat er van alles mis was met de ruimte en mij de moed al snel de schoenen in zonk, want wat ik ook deed de hele audioset klonk nergens naar en niet zoals ik gewend was. Daarover heb ik een apart stukje gewijd onder het kopje "eigen luisterbevindingen".

Algemene beschrijving zolder ruimte :
De luister-ruimte is een zolderkamer van 5,84 meter lang en 5,17 meter breed. De hoogte is variabel, hoogste punt tot aan de vloer is 3,37 meter De ruimte zelf is niet symmetrisch, vanwege dat de schuine wanden een verschillende hoek maken met de vloer; verder is het vloeroppervlak aan 1 zijde onderbroken voor het trapgat. De zijwanden zijn van beton en afgepleistert; de schuine wanden zijn afgetimmerd met MDF platen.De ene schuine wand loopt door tot 0,20 meter boven de vloer en de andere schuine wand loopt door tot 1,20 meter boven de vloer en wat daarna overgaat in een rechtopstaande wand van 1,10 meter hoogte. Op de vloer ligt een hoogpolig tapijt en in de ruimte staan op beiden zijwanden grote kasten, gevuld met LP's en CD's en boeken. In de ruimte zijn ook 2 dakramen aanwezig.

Eigen (luister)bevindingen :
Tijdens de eerste keer van het luisteren naar de audioset viel mij direct op dat er een teveel aan laag (bass) aanwezig was en dat de (bekende) soundstage ver te zoeken was en er geen controle was in de diversen geluidsgolven. Alles werd ongecontroleerd de ruimte ingeslingerd. De reflecties van de ruimte zelf waren hoorbaar ongecontroleerd en wild en schoten letterlijk alle kanten op. Er was dan ook duidelijk geen betrokkenheid bij het luisteren naar muziek en ik werd dan ook al gauw luistermoe. Tja, en dan zit je dan in je (gedroomde) eigen luister-ruimte en met een mega probleem. Dus wat doe je? Je nodigt een aantal vrienden uit om te komen luisteren en vraagt om hun raad. En raad werd er gegeven, zoals een doek in de nok en wat een verbetering gaf, maar niet de oplossing. Ook werd er raad gegeven om een akoestiek expert in te gaan schakelen om het probleem te tackelen. En zo geschiedde dat ik in contact kwam met de Fa. SoundScapes en er een afspraak werd gemaakt voor diversen metingen en luistersessie.

Luistersessie door de akoestiekexpert :
Normaal gesproken word dit niet zo uitgebreid gedaan, maar voor mij werd er echt een uitzondering gemaakt, wat mede komt dat ik de akoestiekexpert vanuit het verleden min of meer kende. Als blijkt dat je allebei in dezelfde legerplaats en in dezelfde tijd hebt gezeten als dienstplichtige, schept dat een speciale band en dan doe je weleens wat voor elkaar uit loyaliteit en uit een bepaalde verbondenheid met elkaar. En zo geschiedde dat er een conplete dag werd geluisterd en er diversen luidsprekeropstellingen onder de loep werden genomen. Uiteindelijk bleek er 3 opstellingen te voldoen , maar alle hadden ook een beperking. Uiteindelijk werd er gekozen voor de minst problematische opstelling en hiermee werd er op een later tijdstip een metingsessie gedaan. De luisterbevindingen brachten het volgende op een staande golf in de ruimte opgebracht door de oude luidsprekers B&W DM-640i en een teveel aan midlaag, opgebracht door de ruimte zelf en ongewenste reflecties, ook opgebracht door de ruimte zelf. Het advies van de akoestiekexpert was dan ook andere speakers of een complete bassmanegement toepassing en het midlaag en de ongewenste reflecties aanpakken door iddel van absorptie of diffusers, afhankelijk weer van wat de uiteindelijke metingen aan zouden gaan geven. En ik kreeg een huiswerkopdracht, namelijk dat ik een tekening moest maken met alle maten en de setopstelling moest intekenen enook een goede luidsprekeropstelling moest gaan doen. Eenmaal als dat klaar zou zijn, kon er pas gemeten gaan worden.

Metingen door de Fa.SoundScapes :
Voordat er de benodigde metingen verricht konden worden moest er eerst een keuze gemaakt worden in de luidsprekeropstelling en aan luidsprekerplacement gedaan worden. Daarnaast moest er een actuele tekening gemaakt worden van de ruimte zelf met de juiste maten en hierbij moest ook het meubilair en de luisterplaats enzovoort worden ingetekend en met de juiste maten erbij. Eenmaal dat gedaan hebbend, kon er een afspraak gemaakt worden voor de metingen. De bedoeling met het doormeten van de ruimte zelf was/is om er achter te komen waar de knelpunten liggen van de ruimte. Om hier achter te komen werden er een geluidsdrukmeting alsmede een nagalmeting verricht.
De geluidsdrukmeting was om een visuele indruk te krijgen van de klankbalans, zoals je deze tijdens het luisteren waarneemt.
Deze meting is gedaan vanaf de luisterplaats.
De nagalmmeting is een meting van de nagalmtijd van de ruimte en in mijn geval om te bepalen of de nagalmtijd in orde is en om te weten in welk freqentiegebied de wilde en ongecontroleerde reflecties die voor versmering en een diffuus ruimtebeeld zorgen.
Er zijn meer dan 10 metingen gedaan om tot 10 bruikbare en consistente metingen te kunen overhouden voor het bepalen een (intelligent) gemiddelde. Wat mede kwam door het relatief hoge niveau van stoorgeluiden, die erop de dag van de meting waren. De stoorgeluiden kwamen van buitenaf.

Resultaat van de metingen :
Hiernaast zie je de grafiek van de gemeten nagalmtijd van de ruimte en dus een inteligent gemiddelde is van de 10 verschillende metingen

 De rode lijn is een belangrijk aanknopingspunt, omdat daar tussenin de ideale galmtijd ligt van deze ruimte. De ideale galmtijd is dus inhouds-afhankelijk. De nagalmtijd van de ruimte is in orde en het probleem in deze ruimte is niet de galm, naar de wilde en ongecontreerde reflecties die voor een versmering en diffuus ruimtebeeld zorgen. De oplossing die er kwam in mijn situatie was het toepassen van diffusers op strategische plaatsen. De galmtijd is kort genoeg, uitgezonderd in het gebied van 100Hz.

Voorstel diffusers:
Om de luister-ruimte te optimaliseren en mede het eindresultaat van de verrichte metingen is men tot een advies gekomen om de ruimte zelf op strategische plaatsen te voorzien van diffusers. Met strategische plaatsen wordt hiermee bedoeld; de WW-2 (WaveWeaver) diffusers op de 1e refelectiepunten neer te zetten op de achterwand van de audioset, dus achter de luidsprekers en WW-1 (WaveWeaver) diffusers op de 1e reflectiepunten op de zijwanden, alsmede HR (High-Range) diffusers op de schuine wand op de 1e reflectiepunt. Dat ziet er dan als volgt uit :

 Bestelling diffusers :

-10x type Wave-Weaver WW-2 voor op de achterwand.
-3x type Wave-Weaver WW-1 voor op de linkerzijkant
-2x 1,5 Wave-Weaver WW-1 op rechterzijde (deze zijn speciaal en eenmalig gemaakt)
-10x type High-Range HR voor op de schuine wand.

Hoe het verder ging :
Nadat de metingen verricht waren is er een demoset van diffusers achter gebleven en waar ik naar hartelust mee kon gaan experimenteren en weer weg zijn gegaan, nadat de echte diffusers gebouwd waren en werden afgeleverd. Hier heb ik dan ook gretig gebruik van gemaakt en eenmaal de juiste plaatsen opgezocht te hebben van de 1e reflectiepunten kon er dan ook weer eindelijk met plezier geluisterd worden naar de muziek.

Hiernaast een plaatje van de demoset diffusers en het opzoeken van een 1e reflectiepunt met behulp van de spiegelmethode:

Uitleg spiegelmethode :
De foto's zijn genomen vanaf de luisterplaats, dus dit is het beeld wat je ziet en tevens het startpunt van de spiegelmethode. Wat je doet is als volgt en is het makkelijkst als je met z'n tweeen bent. De ene persoon gaat zitten op de luisterplaats en de andere gaat met de spiegel op de achterwand van links naar rechts. Degene die op de luisterplaats zit, ziet op een gegeven ogenblik in die spiegel de achterzijde van de speaker verschijnen (in dit geval op de foto de rechter speaker) en op het moment dat je in de spiegel de speaker ziet heb je je 1e reflectiepunt te pakken v.w.b. de achterzijde.

Vervolgens doe je dat op dezelfde manier bij de rechterspeaker en op de zijkanten van je speakers.

Als je een schuin dak hebt, zoals ik, dan hou je de spiegel tegen de schuine wand aan en ga je van links naar rechts of andersom en van boven naar beneden of ook andersom en op gegeven ogenblik heb je dan ook weer dat je in de spiegel de bovenzijde van de speaker ziet en ook dan heb je je 1e reflectiepunt te pakken.

Ophangen en plaatsen van de diffusers :
Na enkele weken werden de diffusers afgeleverd en werd er samen de diffusers op de 1e reflectiepunten neergezet en opgehangen. Hieronder enkele foto's van de diversen diffusers en het eindresultaat.

Conclusie en luisterbevinding :
Als geaarde audiofiel kan ik niet anders zeggen dat dit misschien wel de beste upgrade is geweest in mijn gehele audiofiele periode. Ik ben ervan overtuigd dat het aanpakken van de akoestiek je meer op weg helpt dan het upgraden van een component. Nu eenmaal de luister-ruimte is aangepakt is ook mijn gehele audioset naar een hoger plan getild. De luisterbevindingen bevestigen dit ook. Om maar wat audiofieletermen de rondte in te werpen : Er is weer ruimtelijkheid in het geluidsbeeld, een 3D beeld, opener, klankmatig is alles weer op zijn plaats, elke artiest heeft zijn eigen plek in de soudstage, er is weer diepte in de soundstage, de bekende 'bel' is groter en bovenal er is veel meer betrokkenheid. Al met al ben ik zeer tevreden en kan ik een ieder aanraden om goed te kijken naar zijn eigen akoestiek.

Fa. Soundscapes :
De samenwerking met de Fa.SoundScapes was een zeer plezierige en werd ook als zeer prettig ervaren, wat mede kwam door de grote deskundigheid van de akoestiekexpert en zijn jarenlange luisterervaringen en akoestiesche ervaringen en ook zijn geduldige uitleggingen naar mij toe.
Wie meer wilt weten over deze firma, raad ik aan om de website van de Fa. SoundScapes te gaan bezoeken.
Het adres is www.soundscapes.nu
Hier zult u zeer uitgebreide informatie over akoestiek kunnen vinden en ook een DIY pagina, maar ook veel informatie over de akoestische begrippen en wat u zelf zou kunnen doen. Ook vind je hier de informatie over huisbezoeken en diversen projecten met uitleg en vele foto's.

Aanvulling november 2009
Ik ben begonnen met het schilderen van de diffusers,zodat het meer één geheel wordt met de wand en het plafond. Optisch vind ik dit mooier.Ik schilder eerst de gehele diffuser voor met MDF-grondverf en daarna verf ik ze af met Histor Linnenwit op acrylbasis.

De achterwand diffusers vallen nu weg tegen de achterwand en dat vormt nu meer één geheel met de achterwand. Klankmatig heeft het schilderen geen invloed gehad.

Aanvulling Maart 2010:

Er zijn 2 nieuwe WW-2 diffusers op de achterwand bijgeplaatst en alle diffusers staan nu rechtop. Het geheel is visueel een nog fraaier gezicht geworden.

Aanvulling Mei 2010:

Monikkenwerk is het schilderen van alle diffusers. Deze maand heb ik gebruikt om alle diffusers af te schilderen en de setopstelling te veranderen van plaats. De set staat niet meer tussen de speakers, maar op de zijkant. Al luisterend vind ik het een verbetering. Het laag rolt nu makkelijker en er is duidelijk meer vrije afstraling naar de luisterplek. Het MDF rack wordt t.z.t. nog vervangen.

Hieronder een foto van de geschilderde diffusers en de nieuwe opstelling.