Audiovereniging

Na de jaarlijkse ledenvergadering begon de avond met Hans Beekhuyzen van het audiotijdschrift Vi-fi met een lezing over computeraudio. Hans Beekhuyzen is een bekende naam in het audiotijdschriftenland en is samen met Menno van der veen één van mijn audiomentoren geweest in mijn begintijd van de audiohobby. In die tijd schreef Hans nog voor het audioblad Homestudio en heb in die tijd veel van hem en zker ook van Menno geleerd.

Momenteel is Hans een eigen uitgever van het audioblad Vi-fi en van ProAudioVideo.

Dat computers en audio niet samen gaat is al veel langer bekend bij 'ons' als audiofielen. In heldere en duidelijk te volgen taal die ik gewend ben van Hans werden we aan de hand van een presentatie met meetgrafiekjes geïnformeerd over de problemen van computerintegratie in high-end audio. Hoewel menig computerspecialist ons wil doen laten geloven dat het zo eenvoudig en gemakkelijk is Hans duidelijk deze mening niet toegedaan, want het grote probleem bij opslag van muziekbestanden op een computer is jitter. Tijdfouten die ontstaan door instabiele klokfrequenties in een apparaat.

(zie de grafiekjes hiernaast).

Immers, een computer zit vol met klokgeneratoren die elkaar kunnen storen. Wij als audiofielen en muziekliefhebber die wij zijn willen natuurlijk een goede geluidsweergave en is het dus essentieel dat we kunnen beschikken over een nauwkeurige en stabiele klokfrequentie.

Na deze lezing van Hans, die trouwens verder ging dan deze kleine beschreven opsomming werd de beurt door gegeven aan Michael Huijgen van Audiac en Ron Wevers van Eastwestaudioshop en de usbdac website.

Ayre QB-9 USB DAC :

Michael Huigen van Audiac heeft voor de VAD show 2010 een soort van "white paper" geschreven over de technische uitleg van de Ayre QB-9 USB DAC en deze "white paper" gebruik ik dan ook. Daarnaast wil ik Michael Huigen bedanken voor zijn heldere uitleg ervan en het beschikbaar stellen van deze "white paper".

De technische uitleg (door Michael Huigen) :

Jitter is dus niets meer dan een mooi woord voor tijdsfouten. In het digitale domein worden pakketjes verstuurd met de binaire waarden 1 en 0. De lengte van deze pakketjes en het aantal 1-tjes en 0-en worden bepaald door de bitrate en samplefrequentie. Om de pakketjes van zender naar ontvanger te krijgen wordt er gebruik gemaakt van een klokfrequentie die de datatransmissie bepaald. Mede gezien door de hoge frequentie dient deze zo nauwkeurig mogelijk te zijn. Loopt de klokfrequentie uit de pas en/of er onstaan vertragingen in de transmissie dan ontstaan er tijdsfouten. En deze tijdfouten beïnvloeden de prestatie van de DAC en kunnen de weergavekwaliteit of geluidweergave sterk verminderen.

SPDif :

Verreweg de meest gebruikte audioverbinding in consumenten elektronica is het SPDif signaal en welke ontwikkels is door Philips en Sony. Coaxiaal-digitale verbindingen middels de standaard cinch stekker (RCA) werken op basis van deze techniek. Een combinatie van een losse DAC (Digitale Audio Converter) aangestuurd door een separaat (los) loopwerk zal de informatie op basis van het SPDif signaal ontvangen. Door de voorgeschreven SPDif signaal is de masterclock ook bepaald en verreist dat de masterclock bij het loopwerk wordt geplaatst. Daar wordt het dan samen met de digitale data en de synchronisatie signalen tot een datapakket gevormd en naar de DAC gestuurd. Hier wordt de clock uit dit pakket gefilterd en vormt nu de basis voor de datatransmissie naar het circuit die de uiteindelijke DA conversie uit moet voeren. In de loop der tijd zijn er technieken bedacht om de tijdsfouten (jitter) te minimaliseren, maar de uiteindelijke clock zal altijd een functie blijven van de masterclock in het loopwerk. Om tijdsfouten te minimaliseren is het dus het mooist en beste om de clock zo dicht mogelijk bij de DAC te plaatsen, maar het SPDif protocol staat dit helaas niet toe. Door dit SPDif protocol is nu precies de reden waarom Ayre nooit een losse DAC heeft geproduceerd tot nu toe.

Adaptive mode USB :

Voorheen was de standaard voor datatransmissie via USB de Adaptive mode waarbij de clock-frequentie bepaalt werd door de computer. Ook deze techniek van de Adaptive mode is nadelig, omdat de clock van de computer verre van ideaal en niet ontworpen is voor maximale geluidskwaliteit en daarnaast bol staat van tijdfouten (jitter). Ook nu weer met de adaptive mode is de DAC een slaaf van de computer. signaal en de Adaptive mode zijn dus twee nadelen v.w.b. maximale geluidsprestatie door beiden clocken en waar de DAC niet vrij is.

Streamlength Asynchronous Audio Protocol (SAAP) :

Beter zou dus zijn om de masterclock bij de DAC te hebben en niet in het cd loopwerk (SPDif) en/of in de computer (Adaptive mode). Anders gezegd, de computer slaaf te maken aan de USB DAC in plaats van andersom. Gordon Rankin van Wavelength Audio heeft bewezen dat het kan en heeft het Streamlength Asynchronous Audio Protocol (SAAP) ontwikkelt. Deze techniek zorgt er dus voor dat de computer de slaaf is geworden aan de DAC. In Asynchronous mode bepaalt de clock in de DAC mert welke snelheid de computer de data in een buffer opslaat. Tijdens de weergave wordt de buffer continue geleegd, aangezien de data naar de DAC getransporteerd wordt. vervolgens geeft de DAC de computer opdracht om meer data te sturen en dit alles wordt geheel gecontroleerd door de uiterst stabiele fixed frequentie clock in de DAC. De clock in de computer wordt buiten beschouwing gelaten en de geluidskwaliteit schiet omhoog.

De Ayre QB-9 USB DAC is de eerste fabrikant die gebruik maakt van Wavelength Audio Streamlength Asynchronous USB software. De Ayre QB-9 is Ayre's eerste losse DAC en waar de uiterst kritieke Master audioclock in de DAC zit. Ook heeft de Ayre QB-9 USB DAC een schone en stabiele voedingsspanning. De analoge output stage is zeer discreet en gebalanceerd opgebouwd en vrij van Global Feedback. Het digitale filter is voorzien van de nieuwste MP filtertechnieken. Vervuiling van het audiosignaal door de computer wordt tegen gegaan door de USB sectie in de DAC galvanisch te scheiden van de audiosectie met Opto-isolatoren. Zo heeft RFI van de schakelende voeding van de computer geen kans en het muzieksignaal schoon en zo puur mogelijk.

Compatibiliteit :

De Ayre QB-9 is zowel compatible met Windows als met Mac. Voor de optimale prestaties worden cd's geript middels een rip programma en naar de harde schijf gekopieerd en opgegeslagen in WAV, FLAC of AIFF. Als weergave programma kan men kiezen uit I-tunes van Apple of Windows Media Player of J River. Mijn voorkeur gaat uit naar J River.

Het luisteren :

Bij het horen van de eerste tonen werd meteen duidelijk dat de Ayre Acoustics set die bestond uit de Ayre QB-9 USB DAC, de Ayre K-5eMP voorversterker, de Ayre V-5xe eindversterker en de Revel Ultima Studio 2 verbonden met Transparent bekabeling een mooie set vorm om te laten horen wat er mogelijk is met het usb-dac. 

In oktober 2009 had ik op de VAD show ook al kennis gemaakt met de Ayre QB-9 USB DAC en werd er op deze VAD show uitvoerig mee gedemonstreerd en toen viel ik voor het eerst voor streaming en dat voor een analoogliefhebber pur sang !!

Bij het beluisteren van de Ayre USB DAC viel mij wederom op hoe schoon en natuurlijk (lees analoog) het klinkt, vooral bij een 24 bit opname. Het geluid was ook superstrak en er was geen digitaal randje in het hoog en waar mijn oren zo allergisch voor zijn. De soundstage was geweldig en alles heeft een eigen plaatst met veel zwart ertussen en veel rust in het beeld en geluid. Ook was de luchtigheid waar ik zo van hou en wat ik zo waardeer bij Ayre producten ook nu weer goed te horen. 

Ook is er nog gedemostreerd met de Ayre CX-7eMP als vergelijk met de Ayre QB-9 USB DAC, maar deze CX-7eMP liet toch duidelijk horen dat het onstabieler en onrustiger was. Hier kwam toch weer bij mij omhoog dat ik naar digitaal zat te luisteren en wat ik met de USB DAC niet heb. Dus mijn conclusie is dan ook duidelijk; ik weet waar ik voor moet gaan sparen en dat de genoemde cd speler het gewoon aflegt tegen deze Ayre QB-9 USB DAC v.w.b. geluidsprestaties. Middels deze tweede bijgewoonde demo van Ayre ben ik echt overstag en zie ik een grote toekomst v.w.b. streaming. Vele nummers/tracks zijn er gepasseerd de avond en ik vond het jammer dat de avond zo snel omvloog. Hetgeen betekent voor mij dat ik er enorm van genoten heb van deze demo. Een mooier compliment kan ik de heren Hans, Michael en Ron niet geven.

Wie het een en ander wil nalezen of meer wilt weten kan dat vinden op de Wavelength webpagina. Zie hier en hier.

Op de webpagina van Ayre zelf vindt je ook het een en ander. Zie hier en hier en hier.

Voor info of dealers kun je terecht op de site van Audiac.

Ron Wevers heeft een Nederlandse webpagina speciaal voor USB DAC. Zie hier